Και η διασφάλιση των υφισταμένων δραστηριοτήτων

(γράφει ο Βαγγέλης Ρίζος)

Το άρθρο αυτό γράφεται με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα των τοπικών Μ.Μ.Ε. για την παραπομπή της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, «για την έλλειψη κατάλληλου καθεστώτος νομικής προστασίας», της Ζώνης ειδικής Προστασίας (Ζ.Ε.Π.) του υγρότοπου των εκβολών Σπερχειού.- Καλά θα κάνουν να το έχουν υπόψη τους οι αρμόδιοι & αναρμόδιοι.

Η Κοινοτική Οδηγία 92/43, γνωστή ως NATURA 2000, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για τη προστασία της φύσης. Η οδηγία έχει σκοπό τη συγκρότηση ενός δικτύου «Ζωνών Ειδικής Προστασίας» (Ζ.Ε.Π.), όπου θα ισχύει ένα κοινό νομικό πλαίσιο για τη διατήρηση φυτών, ζώων και φυσικών οικοτόπων.- Με απλά λόγια θα ρυθμίζει τι θα επιτρέπεται και τι θα απαγορεύεται, μέσα σ’ αυτές τις περιοχές, που για τον ορισμό τους, καθίστανται υπεύθυνα τα ίδια τα κράτη μέλη.

Οι Ζ.Ε.Π. θεωρούνται εξαιρετικές περιοχές για τη διατήρηση της άγριας πανίδας, ιδίως των αποδημητικών πτηνών.- Αποτελούν σημαντικά στοιχεία της φυσικής κληρονομιάς όλων των Ευρωπαίων και στις περιοχές αυτές δεν περιορίζονται οι ανθρώπινες δραστηριότητες, ούτε εφαρμόζονται συνθήκες «ολικής απαγόρευσης» στις χρήσεις γης.- Αντίθετα στην οδηγία τονίζεται, ότι «οι ανθρώπινες δραστηριότητες μπορούν να πραγματοποιούνται στο μέτρο που δεν θίγουν τις ανάγκες διατήρησης της φύσης».

Στο δίκτυο NATURA 2000 έχει συμπεριληφθεί ολόκληρη η κοιλάδα του Σπερχειού και μεγάλο μέρος του Μαλιακού.- Ο υγρότοπος των εκβολών Σπερχειού έχει ορισθεί ως Ζ.Ε.Π., και πρέπει, με απόφαση του Υπουργείου να καθορισθούν οι όροι και οι προϋποθέσεις άσκησης των δραστηριοτήτων στην υπόψη περιοχή.- Ελπίζω ότι οι τελικές διατάξεις που θα ισχύσουν, θα αποφασισθούν με βάση ένα ολοκληρωμένο διαχειριστικό σχέδιο (μελέτη), που θα υποδείξει τους τρόπους προστασίας του οικότοπου, ή του ζώου, ή του φυτού, εξαιτίας της ύπαρξης του οποίου εντάχθηκε η περιοχή στην Κοινοτική Οδηγία. Επίσης η απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου, που απαραίτητα θα προηγηθεί, ελπίζω (και το θεωρώ απαραίτητο), να ληφθεί σοβαρά υπόψη από το Υπουργείο Περιβάλλοντος για την έκδοση της οριστικής απόφασης με τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες.

Και εξηγούμαι γιατί:

Η οδηγία 92/43 της Ε.Ε προβλέπει ότι για το καθορισμό ενός σχεδίου δράσης, σε κάποια περιοχή προς διαχείριση, οι εθνικές αρχές πρέπει «να λάβουν υπόψη τους τη γνώμη του κοινού».- Να συμβουλεύονται τις τοπικές αρχές και τις διάφορες ομάδες πολιτών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή και να μην αποφασίζουν ερήμην αυτών.- Αυτά εξασφαλίζονται μόνο με μια απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου, που θα προβλέπει τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων στη διαχείριση της περιοχής, θα διασφαλίζει τις οικονομικές δραστηριότητες και θα λαμβάνει σοβαρά υπόψη την «καθημερινή ζωή» του ντόπιου πληθυσμού.- Και με την απαραίτητη προϋπόθεση, το διαχειριστικό σχέδιο να τύχει ευρείας δημοσιότητας και να μην υπάρξει έλλειμμα πληροφόρησης στις όποιες εξελίξεις σε τοπικό επίπεδο.

Επομένως η ένταξη μιας περιοχής στο δίκτυο NATURA, προϋποθέτει τη γνωστοποίηση, τη συνεργασία και τη «μέγιστη δυνατή συναίνεση» των κατοίκων της περιοχής.- Αν δεν γνωστοποιηθεί επαρκώς, δεν επιδιωχθεί η «μέγιστη δυνατή συναίνεση», και δεν μεταφερθεί – με τρόπο κατανοητό – η συζήτηση του όλου θέματος στη βάση της κοινωνίας, στους χρήστες της περιοχής, τότε η όλη διαδικασία (της ένταξης) είναι έξω από τις διατάξεις της οδηγίας και πιθανόν να θεωρηθεί παράτυπη και ίσως ανατρέψιμη στα δικαστήρια.-